Sìmmeri eces sta koràffia tu Salentu echi ancora kampossa furnìa lisarìu. Ta furnìa (pagghiare) tâchi jatì to chòma dikòn-ma e’ merammeno es tossa koràffia kèccia.
E massarìa kani na pane ambrò’ cini pu ìchane poddhì choma: ìchane ena’ mea spiti (jô’ massaro), mandrìa, trappitu, milu. ‘Cini pu ìchane alìo choma, tos endiàżżato ena’ spidài kècci pu kànnane ma ta chèrria-to.
Sto’ ‘800 ( chijeottokosce) o governo ìche pianta attus feudatariu ta chomata ce ta doke tos kalimerito pu ènghise na kàmune ola itta furnìa. Ma e foresi ‘en exèrane panta na ta kàmune, ce ja tuo fonàżżane tus paritaru pù Martana pu ta kànnane pleon òrria.
Stamesa atta chorìa: Kalimera, Vernula ce Malandugno, echi ena’ furno poddhì paleo pu ìone sa’ mia massaria fortificata. Echi cisterne epù nònnane to nerò, skale ce pontu levatizzu pu fèane dopu èndiażże, kanaja pu krifìżżane to nerò ndiastikò. Ena’ fossì stei sto embi ce eces ena ticho vvrìskete mia skaliddha pu perni panu sti’ làmmia: teleste èndiażże dopu ìchane na jurèpsune visìa. Na sożżi pai sti’ skaliddha pu tàrasse apù ston mbojiko ris panu, vàddhane mian addhi xe xilo.
Ola itta furnìa stèune ciklomena ma ena’ tichon apsilò pu filaxe tus àntrepu ce ta ttinà.
Stin avvlì torìutte kambare pu kànnane mô’ cerò pu diàenne. Olo’ tuo chriżżi poddhì ce e’ prama kalò a’ to stiàsune.
