‘Is diaènni sti’ straa pu èrkete pù Castrì ce Vernula, epù stavronni ‘cini tis Kalimera-Malandugno, nghiżżi o Dolmen Plaka ce nònnete stin strauliddha pu attin massarìa tu Jà Vlasìu perni stin massaria tos kastrisano, ddunete ti echi mia’ kambareddha mô’ cèlamo a botte. Usi straa fènete ka spiccèi proi, epù, tosso’ ceròn ampì, stavvrònnato ma ‘cini pu ìbbie stes Foreste ce kulùsa ris sti’ Roka. Ecì diàenne tosson gheno mia’ forà. Dopu jennisi e massària tu Jà Vlasìu, isi straa chasi eces sta chòmata dikà-ti ja trisakosciu metru.
Ena ticho kecci xe krotèddhia, ambrò pù meràżżato e strae, ‘màs kanni na noìsome ti e straa palea‘e’ kulusà pleo. Uso topo chriżżi poddhì, jatì vvrìskome stavvrù greku ce latinu grammenu panu sta lisària mala ce kèccia eces stus tichu.
Dìttane diu topu pu chrìżżane poddhì. Pus ena’ mereo echi tin aglisìa semipogea tu Jà Vlasìu ce tin aglisieddha ti’ massarìa pu ìone puru tu Jà Vlasìu, st’ addho mereo echi mia’ kambareddha pu ìone nomatimmeni panu kane’ chartì “ neviera”, ma tui ‘en e’ soggeste nâne neviera, ja poddhà pràmata:
a) E neviere ìsane ipogee o semiipogee, ma panta pleo pus ena metro kau sto choma.
b) E tichi panu sto choma ìsane mali na mi’ katalistì to chioni es alìo’ cerò; es utti kambareddha e tichi ine manechò 25 (dekapente) cm. Ce pleon alìo o cèlamo.
c) Ste’ neviere ‘en iche mia’ porta sto embi. Na piàne to chioni guàddhane ena’ kroteddhi pu panu, to piànnane ce klìnnane fèonta, na mini psichrò ecessu. Usi kambareddha echi mia’ porta invece.
d) E stavvrì, pu vvrìskutte grammeni pukalutte o stes aglisìe o stus topu xe prakàlimma, ste’ neviere ‘en vvrìskutte. Es utti kambareddha ambrò echi singau stavvrù, greku ce latinu; ecessu echi addhu stavvrù panu stus tichu, sto’ cèlamo ce sto’ ticho atti’ porta epù mbènnane.
e) Stes neviere ‘en iche tipo, jatì vàddhane manechò to chioni. Ettù invece ston ìmiso ticho stei skammeno sto lisari enan makreo skannì pu ‘en ene xe krotèddhia ce teleste ndiàżżato na kaìsune.
Echi enan addho prama na pume:
1) Sto korafi epù stei usi kambara, mia’ forà iche cave pù piànnane ta lisarìa na kàmune ta spìddia. Uso topo este pròbbio epù ìchane na skàpsune, ma to fìkane stèi ce kulusìsane pleon ambrò na polemìsune: simài ka ìone ena’ topo pu èchriżże poddhì.
2) Ambrò sti’ kambareddha, to choma stei ena’ metro kau, echi skalunu, ce tuo mas kanni na noìsome ka teleste ìone ena’ topo epù torìato to jeno.
3) Sta chartìa tu I.G.M., uso topo en’ grammeno ma ena kecci quadrao pu echi ecessu ena kecci stravvrò (pose stei grammeno jîn ikona tis Aja Lucia pu stei ecisimà).
Sti’ pronì imisìa tu ‘900 (chijenneakosce) usi kambareddha ‘en ìone pleo’ topo xe prakalìmmata, ma este ja spiti mia famija pu polema ettoxu.